SYSTEMY TRENINGOWE od A do Z

Wszyscy sportowcy – czy zdają sobie sprawę z tego, czy nie – postępują według jakiegoś systemu treningowego. Trzy najbardziej popularne systemu treningowe to: trening nieusystematyzowany, mieszany oraz periodyzacja.

W przypadku pierwszego z treningów sportowiec codziennie robi to, na co ma ochotę. Decyzja nie jest przemyślana prawie wcale, a o kształcie treningu decyduje często pogoda lub partnerzy treningowi. Ochota, nastrój itp. Metodę tę powszechnie stosują sportowcy ćwiczący w celach rekreacyjnych, którzy nie przejmują się zbytnio wynikami – chodzi im o udział w zawodach i o ukończenie wyścigu. Wprawdzie takie osoby kilka dni przed zawodami odpoczywają, ale nie robią praktycznie nic, aby osiągnąć szczytową formę dokładnie w terminie wyścigu, a przy tym rzadko osiągają naprawdę wysoki poziom sprawności. Tego rodzaju metoda jest powszechna wśród nowicjuszy, którzy wkraczają w świat treningu. Nie warto się jednak do metody tej za bardzo przyzwyczajać, kiedy zależy nam na czymś znacznie więcej.

Trening mieszany to kolejny stopień wtajemniczenia po treningu nieusystematyzowanym. Przy tym treningu sportowiec na co dzień przykłada większą wagę do podejmowanych działań. Ta metoda oznacza wykonywania wszelkiego rodzaju ćwiczeń – wytrzymałościowych, cykli, wzniesień – co tydzień przez cały rok. Przerwy na odpoczynek bywają niekiedy zaplanowane, innym razem nie. Jeśli nie są uwzględnione w planie, wówczas osoba stosująca metodę mieszaną ma duże szanse na przetrenowanie. Nawet jeśli odpoczynek zostanie uwzględniony, to postępowanie według takiego programu prowadzi często do przekonania, że sprawność powinna rosnąć liniowo przez cały sezon, a treningi powinny być coraz cięższe – co kończy się poważnym przetrenowaniem. Nuda, słaba motywacja, wypalenie – „skutki uboczne” treningu mieszanego, które jednak udaje się wielu sportowcom ominąć i chociaż w przypadku tego rodzaju metody dążenie do szczytowej formy jest trudne wielu sportowców nieźle sobie radzi, stosując ten właśnie wzorzec.

Periodyzacja to zasada zgodnie z którą rok dzieli się na okresy, a w każdym okresie sportowiec koncentruje się na poprawie określonego aspektu kondycji przy jednoczesnym utrzymaniu korzyści osiągniętych w poprzednich okresach. Periodyzacja stała się standardem tak powszechnym wśród poważnych sportowców we wszystkich dyscyplinach, że często błędnie uważa się ją za nieodzowną w treningach. Wprawdzie sprawdza się dość skutecznie, gdy zależy nam na osiąganiu maksymalnej wydolności we właściwym czasie bez przetrenowania i wypalenia, to jednak nie jest jedyną możliwą ścieżką do doskonałości. Niezależnie od powyższego trenowanie zgodnie z zasadą periodyzacji daje nam największą szansę na sukces w sporcie. Treningi powinny przebiegać na zasadzie „od ogółu do szczegółu” (zasada specyficzności) oraz kłaść szczególny nacisk na unikalne potrzeby sportowca (zasada indywidualności). W periodyzacji zawierają się również: organizacja treningów w taki sposób, aby utrzymać osiągnięte we wcześniejszej fazie trenowania elementy kondycji (zasada odwracalności) przy jednoczesnym udoskonalaniu nowych elementów (zasada progresywnego przeciążania).

Jadwiga Bryś

Komentarze